Ánh sáng nhân tạo theo lớp

Một căn phòng chỉ có đèn trần là một căn phòng chỉ có một trạng thái. Bật lên: sáng đều, phẳng, không bóng đổ, mọi bề mặt bị đối xử như nhau. Tắt đi: tối. Giữa hai trạng thái ấy không còn gì để chọn, trong khi một ngày thì có rất nhiều giờ khác nhau và mỗi giờ cần một lượng sáng khác nhau.

Bốn lớp, không phải bốn loại đèn

Chúng tôi không bắt đầu bằng việc chọn đèn mà bằng việc chia nhiệm vụ. Mỗi lớp trả lời một câu hỏi khác nhau, và một chiếc đèn có thể thuộc về hai lớp nếu được điều khiển riêng.

• Lớp nền dựng độ sáng chung của phòng: hắt trần, đèn âm khe, đèn tường. Phòng khách chỉ cần 100–150 lux ở lớp này.
• Lớp chức năng phục vụ một hành động cụ thể: đèn dưới tủ bếp cho mặt thao tác, đèn thả trên bàn ăn, đèn đọc cạnh ghế. Mặt bếp cần khoảng 500 lux, mặt bàn ăn khoảng 300 lux.
• Lớp nhấn tạo điểm nhìn: rọi tranh, rọi mảng vật liệu, rọi cây. Sáng gấp ba lần lớp nền là đủ để mắt nhận ra thứ tự ưu tiên trong phòng.
• Lớp trang trí là bản thân chiếc đèn như một vật thể. Nó không được tính vào tính toán độ rọi, và nên được chọn sau cùng.

Nhiệt màu và chỉ số hoàn màu

Trong không gian ở, chúng tôi dùng 2700K cho phòng khách và phòng ngủ, 3000K cho bếp và phòng tắm, và gần như không bao giờ dùng 4000K ngoài phòng kỹ thuật. Quan trọng hơn con số tuyệt đối là sự nhất quán: chênh lệch nhiệt màu giữa các đèn cùng nằm trong một tầm nhìn nên giữ dưới 200K. Mắt người rất nhạy với độ lệch này, kể cả khi không gọi tên được nguyên nhân.

Chỉ số hoàn màu CRI phải từ 90 trở lên, và riêng chỉ số R9 — khả năng tái tạo sắc đỏ bão hòa — nên trên 50. Đây là con số bị các bảng thông số bỏ qua nhiều nhất, và cũng là con số quyết định việc gỗ óc chó trông ấm hay trông xám, vải đất nung trông sống hay trông bẩn. Khi mua đèn, chúng tôi cũng hỏi về độ đồng đều màu giữa các bóng, thường được ghi là SDCM 3 bước trở xuống.

Góc chiếu, khoảng cách, độ chói

Đèn rọi tường nên đặt cách mặt tường 60 đến 80 cm với góc chiếu 24 đến 36 độ. Đặt sát quá sẽ tạo những vòng cung sáng chồng lên nhau như vỏ sò; đặt xa quá thì vệt sáng tãi ra và mất tác dụng. Với mảng đá hoặc vữa trát tay, chúng tôi kéo đèn gần lại còn 30 cm một cách có chủ đích để ánh sáng đi sượt qua bề mặt và làm lộ kết cấu.

Nguồn sáng phải được giấu. Đèn âm trần nên có chóa lùi sâu và sơn đen mờ bên trong, chỉ số chói UGR dưới 19. Nguyên tắc chúng tôi lặp lại với mọi nhà thầu điện: người ở trong phòng phải nhìn thấy ánh sáng, không nhìn thấy bóng đèn.

Điều khiển là nơi mọi thứ thành hình

Bốn lớp ánh sáng chỉ có ý nghĩa nếu chúng bật tắt độc lập. Điều đó nghĩa là chia mạch từ giai đoạn hồ sơ kỹ thuật, trước khi tường được xây, vì kéo thêm một tuyến dây sau khi hoàn thiện là việc gần như không ai muốn làm. Một phòng khách trung bình cần bốn đến sáu mạch riêng, và ít nhất ba trong số đó nên có dimmer.

Chúng tôi thường lập bốn kịch bản: ban ngày, nấu ăn, bữa tối, và đêm. Kịch bản đêm chỉ giữ lại lớp nền ở 5% với nhiệt màu 2200K dọc hành lang và lối vào phòng tắm — đủ để đi lại mà không đánh thức hẳn. Cần lưu ý driver và dimmer phải tương thích: nhiều bộ đèn LED giá rẻ bắt đầu nhấp nháy khi hạ dưới 20%, và lỗi này chỉ lộ ra sau khi trần đã đóng.

Chi phí của một hệ chiếu sáng theo lớp không nằm ở đèn mà nằm ở dây và ở việc quyết định sớm. Thêm mười sáu mét dây và bốn công tắc trong giai đoạn thô là khoản đầu tư rẻ nhất trong toàn bộ công trình, và là khoản duy nhất không thể mua lại sau ngày bàn giao.